Taalverwerving en Communicatie

Hoe leren baby's en kinderen hun moedertaal spreken en begrijpen?

Sinds het begin van 2000 bestuderen onderzoekers in het BRC hoe taal zich ontwikkelt bij Nederlandse baby's en peuters. Ons voornaamste doel is het beter leren begrijpen hoe kinderen taal leren, een proces waarover gek genoeg, nog maar weinig bekend is!

We doen voornamelijk onderzoek naar de perceptie van taal en spraak bij kinderen tussen de 4 en 36 maanden oud. Wat weten deze kinderen al van taal, en in het bijzonder hun moedertaal? Hoe ontdekken ze woorden in het spraaksignaal? Dit is geen triviaal probleem. In geschreven tekst worden woorden los geschreven, maar in spraak zitten de meeste woorden aan elkaar vast. Hoe leren kinderen nieuwe woorden? Hoe slaan ze die woorden op in hun mentale lexicon, het woordenboek in hun hoofd? Hoe herkennen ze woorden uit dat mentale lexicon? Hoe leren ze wat de meervoudsvormen zijn van woorden? Hoe leren ze dat in een zin als ‘Hij ziet hem', het woordje hem niet op hij kan slaan? Hoe en wanneer weten ze dat ‘Hij zien hem' niet goed is? Hoe leren kinderen dat ‘de hond ziet de poes' iets anders betekent dan ‘de poes ziet de hond'?

Communicatie tussen mensen is een behoorlijk complex psychologisch verschijnsel. Enerzijds is er natuurlijk de taal. Maar om te kunnen communiceren, moeten we ook begrijpen wat de bedoeling is van taal. Hoe weet je dat iets dat wordt gezegd voor jou bedoeld is en niet voor iemand anders? En hoe weet je wat de bedoeling is van de ander wanneer diegene tegen je praat (ook wel sociaal cognitief begrip genoemd). Daarnaast moeten we ons coöperatief en behulpzaam opstellen om contact met anderen te leggen en vast te houden (dit wordt prosociale motivatie genoemd). Deze factoren zijn minstens zo belangrijk bij communicatie als het gebruik van taal.
Om meer te weten te komen over deze fundamentele aspecten van communicatie bij mensen kijken we naar de ontwikkeling van kinderen (infants) voordat ze kunnen praten ('infans' betekent 'niet sprekend' in het Latijns).

De vragen die we daarbij stellen zijn de volgende: Hoe communiceren jonge kinderen met hun ouders/verzorgers en vice versa nog voordat de kinderen kunnen spreken? Begrijpen jonge kinderen dat andere personen iets in gedachten kunnen hebben of een bepaald doel voor ogen hebben wanneer ze handelen of in interactie verwikkeld zijn met het kind? Hoe coöperatief en behulpzaam zijn baby's eigenlijk op die jonge leeftijd? Verschillen jonge kinderen uit verschillende culturen in hun communicatie met hun omgeving?

Het beantwoorden van deze vragen zal ons helpen een beter inzicht te krijgen in het fenomeen communicatie bij mensen, vooral op het gebied van sociale cognitie en samenwerking, en hoe dit zich ontwikkelt bij jonge kinderen. Maar ook zal het ons hopelijk meer leren over die leuke, schattige en wonderlijke wezens die onze baby's eigenlijk zijn.